Program Partii Razem dla pracy w pigułce
Prawa pracownicze zapisane w ustawie zostają na papierze, jeśli po stronie pracownika nie stoi zorganizowana siła. Dlatego Razem traktuje wzmocnienie i upowszechnienie związków zawodowych jako warunek reszty programu pracy: łatwiejsze spory zbiorowe i strajki solidarnościowe, obowiązek informowania o działających w firmie związkach, co najmniej 20% miejsc w radach nadzorczych dla demokratycznie wybranej reprezentacji pracowników i wyższe kary za utrudnianie działalności związkowej. Postulaty te zbiera rozdział „Państwo po stronie pracujących" w deklaracji programowej.
Do związku zawodowego należy w Polsce 9,4% pracowników najemnych (2022) — jeden z najniższych odsetków w OECD. Niskie uzwiązkowienie osłabia stronę pracowniczą w negocjacjach płacowych i sprawia, że rokowaniami zbiorowymi objętych jest tylko kilkanaście procent zatrudnionych. Utrudnianie działalności związkowej jest formalnie karalne, ale w praktyce niemal bezkarne. Skalę zjawiska i propozycje Razem — od reprezentacji w radach nadzorczych po realne kary — rozkłada tekst Wolne związki zawodowe. Dlaczego cywilizowane państwa negocjują warunki pracy branżami, a nie zakład po zakładzie, tłumaczy tekst Układy zbiorowe i dialog społeczny.
Legalny strajk poprzedza w Polsce długa i sformalizowana procedura sporu zbiorowego, a strajk solidarnościowy — wsparcie pracowników jednej firmy dla załogi innej — jest w praktyce zablokowany. Efekt jest taki, że najskuteczniejsze narzędzie nacisku pracowników pozostaje w większości sporów poza zasięgiem. Razem chce uprościć drogę do legalnego strajku i dopuścić akcje solidarnościowe. Jak dziś wygląda ścieżka sporu zbiorowego i co konkretnie proponuje partia, wyjaśnia artykuł Prawo do strajku i sporu zbiorowego.
Rady nadzorcze spółek Skarbu Państwa i samorządowych bywają nagrodą za polityczną lojalność — Najwyższa Izba Kontroli opisywała uznaniowe nominacje i karuzelę stanowisk, a głos załogi pozostaje wyjątkiem. Razem proponuje co najmniej 20% rad nadzorczych z demokratycznego wyboru pracowników, likwidację rad w spółkach samorządowych na rzecz zawodowego nadzoru i zakazy zasiadania w nich dla samorządowców. Rzecz rozwija tekst Pracownicy zamiast polityków, a wątek obsady politycznej instytucji — serwis Razem dla uczciwej polityki.
Zwolnienie działacza czy utrudnianie zebrań to dziś ryzyko, które wielu pracodawców podejmuje, bo sankcja jest symboliczna. Razem chce podnieść kary za utrudnianie działalności związkowej na tyle, by przestały być kalkulowanym kosztem, oraz wprowadzić obowiązek informowania załogi o działających w firmie związkach. Solidarność ze zwalnianymi związkowcami — od Polskiego Busa po redakcje — wraca w kolejnych dokumentach i stanowiskach partii konsekwentnie; konkretne sprawy i propozycję realnej ochrony działaczy rozkłada tekst Represje wobec związkowców.
Postulaty z programu Razem — rozdział „Państwo po stronie pracujących" deklaracji programowej (likwidacja rad w spółkach samorządowych i zakaz zasiadania w nich dla polityków — rozdział „Uczciwa polityka"):
Jak funkcja publiczna powinna być rozliczana z realnie wykonywanej pracy, zamiast pozostawać synekurą, rozwija siostrzany serwis Razem dla uczciwej polityki.
Legalny strajk poprzedza w Polsce sformalizowana procedura sporu zbiorowego, a strajk solidarnościowy jest w praktyce zablokowany — przy uzwiązkowieniu rzędu 10 procent, jednym z najniższych w OECD, najmocniejsze narzędzie nacisku pracowników pozostaje poza zasięgiem większości załóg. Razem chce ułatwić spory zbiorowe i dopuścić strajki solidarnościowe.
W wielu krajach Europy warunki płacy i pracy ustala się układami zbiorowymi obejmującymi całe branże. W Polsce rokowania zbiorowe obejmują tylko kilkanaście procent zatrudnionych — jeden z najniższych wskaźników w Unii. Unijna dyrektywa o płacy minimalnej zobowiązuje takie państwa do planu odbudowy rokowań, a warunkiem jest to, o co walczy Razem: silne i powszechne związki zawodowe.
Wolność zrzeszania się w związkach gwarantuje Konstytucja, a utrudnianie działalności związkowej jest formalnie karalne — ale sankcja bywa tak symboliczna, że wielu pracodawców traktuje zwolnienie działacza jak koszt prowadzenia interesu. Razem chce podnieść kary na tyle, by represje przestały się opłacać, i wprowadzić obowiązek informowania załogi o działających w firmie związkach.
Rady nadzorcze spółek samorządowych i Skarbu Państwa bywają nagrodą za polityczną lojalność — NIK opisywała uznaniowe nominacje i karuzelę stanowisk, a głos załogi pozostaje wyjątkiem z czasów komercjalizacji. Razem proponuje co najmniej 20% rad nadzorczych z demokratycznego wyboru pracowników, likwidację rad w spółkach samorządowych na rzecz zawodowego nadzoru i zakazy dla polityków.
Do związku zawodowego należy w Polsce około 10 procent pracowników najemnych, jeden z najniższych odsetków w OECD. Utrudnianie działalności związkowej jest formalnie karalne, ale w praktyce niemal bezkarne. Razem chce to odwrócić: ułatwić spory zbiorowe i strajki, wprowadzić reprezentację pracowniczą w radach nadzorczych i realnie karać represje wobec związkowców.
