Stabilne zatrudnienie | Razem dla pracy

Energetyka to największy program dla rynku pracy od dekad

Thu, 02 Jul 2026 12:00:00 +0200

Gdy zestawić na jednej kartce wszystko, co w polskiej energetyce trzeba w najbliższych dekadach zbudować, przebudować i wymienić, wychodzi z tego — taka jest ocena redakcji — największy program dla rynku pracy od dekad. Partia Razem chce oprzeć system energetyczny o duże elektrownie jądrowe i odnawialne źródła energii: zbudować co najmniej 8 bloków jądrowych o łącznej mocy minimum 12 GW oraz zmodernizować sieć przesyłową i dystrybucyjną. To postulat idący dalej niż rządowy Program polskiej energetyki jądrowej, który przewiduje dwie elektrownie o mocy 6–9 GW. Każdy z tych placów budowy oznacza dziesiątki zawodów: zbrojarzy i spawaczy, operatorów, energetyków, monterów sieci, inżynierów rozruchu. A do całego pakietu Razem dopisuje zobowiązanie, jakiego polska polityka nie składała pracownikom przemysłu od lat dziewięćdziesiątych: za każde likwidowane stanowisko — nowe miejsce pracy w przemyśle.

Ile roboty czeka w energetyce

Skalę tej pracy da się policzyć. Sam operator sieci przesyłowych rozpisał na najbliższą dekadę inwestycje idące w dziesiątki miliardów złotych, a spółki dystrybucyjne zobowiązały się do nakładów dwukrotnie większych. Po drugiej stronie bilansu jest górnictwo — branża, która kurczy się niezależnie od tego, kto rządzi, i której pracownicy mają prawo wiedzieć, co dalej.

Dane. Plan rozwoju sieci przesyłowej PSE na lata 2025–2034 zakłada inwestycje o wartości ponad 64 mld zł. Karta Efektywnej Transformacji Sieci Dystrybucyjnych przewiduje 129,5 mld zł nakładów operatorów dystrybucyjnych do 2030 r. W górnictwie węgla kamiennego pracuje dziś ok. 72–75 tys. osób, a zatrudnienie maleje o ok. 3 tys. osób rocznie. Według Instytutu Badań Strukturalnych w 2019 r. kopalnie węgla kamiennego zatrudniały 83 tys. osób, z czego 89% na Śląsku.

Z tego samego badania IBS wynika rzecz dla tej opowieści kluczowa: niedobory pracowników w zawodach przemysłowych są w Polsce około trzykrotnie większe niż liczba górników zagrożonych utratą pracy. Problemem nie będzie brak zajęcia dla rąk zdolnych do przemysłowej roboty — będzie nim geografia i czas. Miejsca pracy przy atomie, sieciach i OZE muszą powstawać tam, gdzie znikają miejsca w kopalniach i elektrowniach węglowych, i muszą być gotowe, zanim tamte znikną. Tego rynek sam z siebie nie zsynchronizuje; do tego potrzebne jest państwo z planem.

Wałbrzych jako przestroga

Polska raz już przerobiła transformację bez planu. W latach dziewięćdziesiątych zamknięcie wałbrzyskich kopalń pozbawiło pracy około 14 tys. górników, a bezrobocie w mieście sięgnęło 38–40% — z biedaszybami, emigracją i zapaścią, z której miasto podnosiło się przez ćwierć wieku. Właśnie do tego doświadczenia odwołuje się Razem, gdy rozmawia z załogami kopalń — jak w lutym 2025 r., podczas konferencji ze związkowcami z LW Bogdanka:

Sprawiedliwa transformacja to transformacja, w której na każde miejsce pracy, które w przemyśle znika, musi pojawić się nowe miejsce pracy w przemyśle. Zmiany muszą brać pod uwagę lokalne społeczności. To jest niezmiernie ważne w przypadku Bogdanki, ponieważ tam mamy dziś do czynienia z gospodarczą monokulturą. Nierozsądnie przeprowadzona transformacja może skończyć się tak, jak skończyła się w przypadku Wałbrzycha — społeczną tragedią.— Adrian Zandberg, konferencja ze związkowcami z kopalni Bogdanka, 18 lutego 2025, Lublin112, 19.02.2025

Narzędziem, które ma temu zapobiec, jest gwarancja zatrudnienia — państwo jako pracodawca ostatniej instancji, uruchamiający pracę tam, gdzie prywatny popyt na nią wysycha. W literaturze ekonomicznej mechanizm ten szczegółowo opisała Pavlina Tcherneva z Levy Economics Institute: publicznie finansowane, lokalnie organizowane miejsca pracy działają jak bufor, który stabilizuje dochody i całe lokalne gospodarki w okresach przejścia. W polskich warunkach takim okresem przejścia jest właśnie transformacja energetyczna — a regiony węglowe są miejscem, gdzie gwarancja zatrudnienia spotyka się z największym programem inwestycyjnym w historii III RP. Jak ten mechanizm wygląda od strony samej energetyki, opisuje siostrzany serwis w tekście o gwarancji zatrudnienia i sprawiedliwej transformacji.

Co proponuje Razem

Uruchomimy programy dla grup zawodowych i regionów, które dziś zależne są od konwencjonalnych źródeł energii. Pracownikom wygaszanych przedsiębiorstw zagwarantujemy dobrze opłacaną pracę w tym samym regionie, w myśl zasady „za każde likwidowane stanowisko — nowe miejsce pracy w przemyśle”.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Polska z atomu, krzemu i stali”, partiarazem.pl

Co najmniej 8 bloków jądrowych o łącznej mocy minimum 12 GW plus modernizacja sieci przesyłowej i dystrybucyjnej — inwestycje, które przez dekady będą potrzebowały pracowników.
Dobrze opłacana praca w tym samym regionie dla pracowników wygaszanych przedsiębiorstw — nowe zakłady mają powstawać tam, gdzie znikają stare, a nie na drugim końcu kraju.
Regionalne programy gwarancji zatrudnienia (Deklaracja, rozdz. „Praca"): samorządy będą mogły tworzyć użyteczne społecznie miejsca pracy, finansowane z budżetu centralnego.
Program budowy kompetencji w dziedzinach strategicznych — m.in. w energetyce jądrowej i produkcji maszyn, żeby nowe fabryki i elektrownie miały kogo zatrudniać.
Wzmocniona i dofinansowana Państwowa Inspekcja Pracy z uprawnieniem do zmiany formy zatrudnienia na umowę o pracę tam, gdzie stwierdzi stosunek pracy.

Etaty, nie śmieciówki na placach budowy

Jest jeszcze warunek, bez którego ta obietnica byłaby dziurawa: nowe miejsca pracy muszą być etatami. Wielkie inwestycje budowlane to w Polsce tradycyjnie królestwo łańcuchów podwykonawców, umów cywilnoprawnych i wymuszonego samozatrudnienia — i nic nie sprawi, że budowy elektrowni czy linii przesyłowych będą pod tym względem wyjątkiem, jeśli nie upilnuje tego państwo. Dlatego program energetyczny Razem trzeba czytać razem z programem pracowniczym: z planem likwidacji plagi umów śmieciowych oraz ze wzmocnieniem inspekcji pracy, która dostanie realne narzędzia kontroli warunków i formy zatrudnienia — piszemy o tym w tekście o PIP z zębami. Inspekcja zdolna przekształcić fikcyjne samozatrudnienie w umowę o pracę jest na wielkiej budowie równie ważna jak dźwig.

Pozostaje pytanie o pieniądze. Razem odpowiada na nie po drugiej stronie sieci: jeden państwowy fundusz koordynujący kluczowe inwestycje ma spiąć budowę atomu, sieci i nowego przemysłu w jeden plan — zamiast rozproszonych programów, z których każdy kończy się wraz z kadencją. Dla pracownika z Bogdanki, Bełchatowa czy Turowa różnica jest praktyczna: plan na dwadzieścia lat to zawód, którego można się wyuczyć, i kredyt, który można spłacić.

Źródła i dalsza lektura

Koniec z plagą śmieciówek — umowa o pracę jako standard

Tue, 30 Jun 2026 09:00:00 +0200

Za urzędowym określeniem „umowa o pracę" kryje się cały zestaw rzeczy, które w Polsce bywają luksusem: płatny urlop, wynagrodzenie za czas choroby, okres wypowiedzenia chroniący przed wylądowaniem na bruku z dnia na dzień, wreszcie składki, z których kiedyś złoży się jakaś emerytura. Milionom pracujących odmawia się tego wszystkiego, choć wykonują pracę niczym nieróżniącą się od etatowej — różni ją wyłącznie forma papieru, na jaki ktoś kazał im się zgodzić. Na koniec 2024 roku na umowach zlecenia i pokrewnych pracowało w Polsce blisko 2,46 mln osób, w przeważającej mierze w firmach prywatnych. Program Razem nazywa ten stan po imieniu i zapowiada jego koniec, mówiąc wprost o likwidacji plagi śmieciówek i fikcyjnego samozatrudnienia.

Skala: całe branże stoją na zleceniach

Śmieciówka dawno przestała być dorywczą fuchą studenta na wakacje. Stała się sposobem organizacji pracy w handlu, gastronomii, ochronie, logistyce, mediach i w sporej części branży IT, gdzie ludzie potrafią latami wykonywać te same obowiązki, w tym samym miejscu i pod tym samym nadzorem, formalnie pozostając „zleceniobiorcami" albo „samozatrudnionymi".

Dane. GUS w badaniu eksperymentalnym „Wykonujący pracę na podstawie umów zlecenia i pokrewnych" naliczył 2 262,9 tys. osób w marcu 2023 i 2 457,6 tys. osób na 31 grudnia 2024, z czego 89,3% w sektorze prywatnym. Statystyka obejmuje „umowy zlecenia i pokrewne" — jest to najlepsze dostępne przybliżenie skali śmieciówek, choć nie każde zlecenie stanowi nadużycie.

Do zjawiska mierzonego przez GUS dochodzi jeszcze fikcyjne samozatrudnienie, czyli sytuacja, w której pracownik zostaje namówiony albo wprost zmuszony do założenia jednoosobowej działalności i dalej pracuje dla tego samego szefa, w tych samych godzinach, tracąc przy okazji cały pakiet praw pracowniczych. Urzędowej statystyki takich przypadków nie znajdziemy, bo z definicji jest to obszar, który ma pozostać niewidoczny dla prawa pracy. Trudno jednak utrzymywać, że mowa o marginesie, skoro na kontrakty B2B przechodziły całe działy korporacji.

Dlaczego oszukiwanie na formie zatrudnienia się opłaca

Mechanizm jest prozaicznie ekonomiczny. Ta sama praca wykonywana na etacie kosztuje pracodawcę wyraźnie więcej niż na zleceniu czy kontrakcie B2B, ponieważ od umowy o pracę odprowadza się pełne składki, a od reszty w najlepszym razie ich część.

Element	Umowa o pracę	Zlecenie / B2B (typowo)
Płatny urlop (20/26 dni)	tak	nie
Ochrona przed zwolnieniem, okres wypowiedzenia	tak	zwykle nie
Pełne składki (emerytura, renta, chorobowe)	tak	częściowo lub wcale
Płatne chorobowe	tak	zależnie od dobrowolnej składki
Składki po stronie pracodawcy	ok. 19,5–22% podstawy	często zero

Składki, które przy etacie obciążają pracodawcę ponad samą pensję — emerytalna, rentowa, wypadkowa, Fundusz Pracy i FGŚP — sięgają mniej więcej 19,5–22 proc. podstawy (zestawienie stawek ZUS). Na śmieciówce albo fikcyjnym B2B ten koszt w dużej mierze znika, i właśnie w tej różnicy mieści się cała „atrakcyjność" takich umów dla zatrudniającego. Warto przy tym pamiętać, że mogło być inaczej, bo pełne oskładkowanie zleceń było jednym z kamieni milowych KPO zaplanowanym na 2025 rok — rząd wycofał się jednak z tego zobowiązania, więc opłacalność ucieczki od etatu trwa w najlepsze.

Plaga śmieciówek ma więc dwie warstwy, których nie da się od siebie oddzielić. Pierwsza jest prawna i sprowadza się do tego, że potrzebna jest realna możliwość przekwalifikowania pozornej umowy na etat, bez wieloletniego marszu przez sądy. Druga jest ekonomiczna: dopóki oszukiwanie na formie zatrudnienia pozostaje po prostu tańsze, dopóty będzie się je stosować, cokolwiek mówią przepisy. Program Razem próbuje odpowiedzieć na obie naraz.

Co proponuje Razem

Zbudujemy silną pozycję pracowników i ukrócimy bezczelne łamanie praw pracowniczych. Doprowadzimy do likwidacji plagi śmieciówek i fikcyjnego samozatrudnienia. (…) Wzmocnimy i dofinansujemy Państwową Inspekcję Pracy, nadamy jej uprawnienia do zmiany formy zatrudnienia osoby na umowę o pracę, jeżeli stwierdzony zostanie stosunek pracy.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Państwo po stronie pracujących”, partiarazem.pl

Likwidacja plagi śmieciówek i fikcyjnego samozatrudnienia — umowa o pracę wszędzie tam, gdzie faktycznie istnieje stosunek pracy.
PIP z prawem do przekształcenia pozornej umowy w etat po stwierdzeniu stosunku pracy, bez wieloletniej drogi przez sąd.
Koniec bezpłatnych staży i fikcyjnego wolontariatu.
Pracownicze ubezpieczenie od bezrobocia powiązane z ostatnią pensją w miejsce dzisiejszego symbolicznego zasiłku.

Prawną stronę tej reformy, czyli powód, dla którego dopiero inspekcja z realnymi uprawnieniami cokolwiek zmieni w umowach, rozwijamy osobno: PIP z zębami — inspekcja, która przekształci umowę. Nad stroną ekonomiczną, a więc nad tym, dlaczego dopiero jednolita danina odbiera opłacalność oszukiwania na formie zatrudnienia, zastanawiamy się tutaj: Jak jednolita danina kończy zysk ze śmieciówek.

Stabilna umowa o pracę rozstrzyga też o życiu poza pracą, bo bez niej trudno o zdolność najmu czy zaciągnięcia kredytu — jak zapewnić ludziom dostępny dach nad głową, piszemy w siostrzanym serwisie: Razem dla tanich mieszkań.

Etaty zamiast śmieciówek mają też powstawać tam, gdzie państwo samo inwestuje — przy budowie elektrowni, sieci i OZE. Zasadę „za każde likwidowane stanowisko — nowe miejsce pracy w przemyśle" rozwijamy w siostrzanym serwisie: gwarancja zatrudnienia napędza sprawiedliwą transformację.

Źródła i dalsza lektura

PIP z zębami — inspekcja pracy, która realnie egzekwuje prawo

Mon, 29 Jun 2026 09:00:00 +0200

Prawo pracy jest w Polsce napisane całkiem przyzwoicie — problem zaczyna się tam, gdzie ktoś ma go pilnować. Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadza rocznie kilkadziesiąt tysięcy kontroli, ale jej realne narzędzia pozostają zaskakująco tępe: nie może sama uznać pozornego zlecenia za etat, a najczęstsza dolegliwość, jaką dysponuje jej inspektor, to mandat w wysokości do dwóch tysięcy złotych. Dla dużej firmy jest to koszt na tyle niski, że bywa wliczany w model działania. Razem chce to zmienić, dofinansowując inspekcję i dając jej uprawnienia, które faktycznie zmuszają pracodawcę do przestrzegania prawa.

Co PIP dziś może, a czego nie

Skalę pracy inspekcji dobrze widać w liczbach z 2024 roku, a jej ograniczenia — w tym, co po tych kontrolach realnie następuje.

Dane (2024). PIP dysponowała budżetem ok. 551 mln zł i 2810 etatami, ale kontrole prowadziło faktycznie ok. 1505 inspektorów. Przeprowadzili oni ok. 61,9 tys. kontroli u blisko 49,8 tys. podmiotów, w wyniku których ok. 3,2 tys. osób przeszło z umów cywilnoprawnych na umowę o pracę (Sprawozdanie GIP za 2024, druk sejmowy 1463).

Trzy tysiące etatów wywalczonych dla realnej gospodarki to i dużo, i mało zarazem, bo na jednego inspektora przypada wciąż kilkadziesiąt kontroli rocznie przy setkach tysięcy pracodawców. Kluczowy jest jednak nie sam wolumen, lecz to, co inspektor może zrobić, gdy stwierdzi nadużycie. Jeżeli uzna, że pod „umową zlecenia" kryje się zwykły stosunek pracy, do niedawna mógł jedynie wnieść powództwo do sądu pracy o jego ustalenie — a droga sądowa potrafi ciągnąć się latami, w trakcie których zatrudniony dalej pracuje bez praw etatowca. Mandat karny, jaki inspektor nakłada za wykroczenia przeciw prawom pracownika, sięga do 2000 zł, a w razie recydywy do 5000 zł (art. 96 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia); dopiero grzywna orzekana przez sąd mieści się w przedziale od 1000 do 30 000 zł, tyle że wymaga osobnego postępowania.

Reforma z lipca 2026 idzie w dobrą stronę, ale za krótko

Od 8 lipca 2026 wchodzą w życie przepisy reformy PIP, które wreszcie dają inspektorowi coś więcej niż pozew. Nowa procedura jest dwuetapowa: inspektor wydaje nakaz, a okręgowy inspektor pracy może następnie wydać decyzję ustalającą istnienie stosunku pracy. Problem w tym, że odwołanie pracodawcy do sądu wstrzymuje wykonanie takiej decyzji, więc ostatnie słowo i tak należy do sądu — a wcześniejszą, mocniejszą wersję reformy, w której przekwalifikowanie następowałoby „z mocy prawa", odrzucił premier. W praktyce oznacza to postęp realny, lecz połowiczny: uparty pracodawca wciąż może grać na zwłokę, a ciężar dowodu i tak w dużej mierze przesuwa się na sąd.

Reforma inspekcji jest tu przywołana jako obowiązujący stan prawny (przepisy wchodzące od 8 lipca 2026 r.) i nie stanowi części programu Partii Razem. Program Razem idzie dalej niż ta reforma — chce, by inspekcja mogła realnie zmieniać formę zatrudnienia, gdy stwierdzi stosunek pracy.

Dlaczego słabe kary nie działają: mrożeni pracownicy Dino

Najlepszą ilustracją tego, że niska kara przestaje odstraszać, była głośna sprawa warunków pracy w sieci sklepów Dino. Zimą 2025/2026 media i związkowcy opisali sale sprzedaży, w których temperatura spadała do przedziału 7–13°C, a punktowe pomiary bywały jeszcze niższe — przy kasie w Skierniewicach odnotowano 3,2°C, a w Sochaczewie poseł Adrian Zandberg zmierzył 8°C. Państwowa Inspekcja Pracy skontrolowała ponad 140 sklepów i wydała ponad 200 decyzji, z których kilkadziesiąt dotyczyło właśnie temperatury.

Cała rzecz w tym, co działo się dalej. Jak wyliczał „Forbes", średnia grzywna za niedogrzewanie wyniosła około 1,3 tys. zł, więc dla sieci zatrudniającej dziesiątki tysięcy ludzi taniej było zapłacić mandat niż ogrzać sklepy — ekonomia kary premiowała łamanie prawa zamiast je powstrzymywać. Do tego dochodziły doniesienia o zwolnieniu związkowej działaczki oraz o zastępowaniu etatów „grupą mobilną" pracowników bez stałej umowy, co domyka obraz: słaba inspekcja i słaby związek zawodowy wzajemnie się osłabiają, a rachunek płaci pracownik marznący za ladą.

Sprawa Dino nie jest wyjątkiem, lecz skrajnym przypadkiem reguły — i pokazuje, dlaczego inspekcja bez realnych narzędzi jest dla dużego pracodawcy jedynie policzalnym kosztem prowadzenia biznesu.

Co proponuje Razem

Wzmocnimy i dofinansujemy Państwową Inspekcję Pracy, nadamy jej uprawnienia do zmiany formy zatrudnienia osoby na umowę o pracę, jeżeli stwierdzony zostanie stosunek pracy. Wprowadzimy ochronę prawną sygnalistów, którzy zgłaszają naruszenia prawa pracy.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Państwo po stronie pracujących”, partiarazem.pl

Dofinansowanie i wzmocnienie PIP — więcej inspektorów i realne środki na kontrole.
Prawo do zmiany formy zatrudnienia na umowę o pracę po stwierdzeniu stosunku pracy, bez wieloletniej drogi przez sąd.
Ochrona prawna sygnalistów zgłaszających naruszenia prawa pracy.
Zrównanie mobbingu z wypadkiem przy pracy — pełny zasiłek wypadkowy, ochrona przed zwolnieniem i szybka ścieżka pozwu dla ofiar.

Skoro mobbing ma być traktowany jak wypadek przy pracy, dobrze widać, że praca i zdrowie to jedna sprawa — jak Razem chce naprawić publiczne leczenie, piszemy w siostrzanym serwisie: Razem naprawi ochronę zdrowia.

Dopóki jednak korzyść z oszukiwania na formie zatrudnienia pozostaje wysoka, sama inspekcja nie wystarczy — dlaczego trzeba jej towarzyszyć reformą podatkową, tłumaczymy tutaj: Jak jednolita danina kończy zysk ze śmieciówek. O tym zaś, jak silny związek zawodowy realnie wspiera pracę inspekcji w takich sprawach jak Dino, piszemy tu: Wolne związki zawodowe.

Źródła i dalsza lektura

Jak jednolita danina kończy zysk ze śmieciówek

Thu, 25 Jun 2026 09:00:00 +0200

Rozmowa o śmieciówkach zwykle zatrzymuje się na moralnym oburzeniu, a tymczasem cała rzecz jest głęboko ekonomiczna. Umowa zlecenia i fikcyjne samozatrudnienie utrzymują się w Polsce nie dlatego, że komuś podoba się prekarna praca, lecz dlatego, że ta sama godzina pracy rozliczona jako „działalność" bywa po prostu tańsza od etatu. Dopóki system podatkowo-składkowy premiuje ucieczkę od umowy o pracę, samo ściganie nadużyć przez inspekcję przypomina wybieranie wody z łodzi, w której nikt nie chce załatać dziury. Program Razem proponuje załatać ją u źródła, ujednolicając daninę i wyrównując opodatkowanie różnych form dochodu.

Ta sama praca, różna danina

Polski system nie jest jednym podatkiem, lecz kilkoma równoległymi ścieżkami: skala podatkowa dla etatów, liniowy PIT dla części firm, ryczałt od przychodu, do tego rozmaicie liczone składki. Efekt tej mnogości najlepiej widać po efektywnej stawce, czyli realnym udziale danin w dochodzie.

Dane. Z analiz Ministerstwa Finansów na danych administracyjnych (P. Chrostek, „Analizy i Badania MF" 12/2025) wynika, że etatowiec przy przeciętnym wynagrodzeniu oddaje — licząc pełny klin podatkowy, ze składkami po stronie pracodawcy — rzędu 40% dochodu, podczas gdy ta sama praca rozliczana jako B2B na ryczałcie potrafi zejść do ok. 18–24%, a na liniówce przy wysokim dochodzie do ok. 28%. Wartości ilustrują rząd wielkości dla wyższych dochodów, dokładny wynik zależy od poziomu zarobków i kosztów.

Owa różnica między czterdziestoma a dwudziestoma kilkoma procentami jest w pełni legalna — bierze się z istnienia kilku równoległych systemów naraz — i to właśnie ona finansuje całą plagę śmieciówek. Ten arbitraż działa jak gra: każda strona optymalizuje formę zatrudnienia pod najniższą daninę, a rachunek za tę grę płaci wspólny budżet. Ujęcie tego mechanizmu w kategoriach teorii gier rozkłada Adam Jura-Czarnecki w tekście 4 pułapki polskiego systemu podatkowego. Pracodawca, który zamienia etat na zlecenie albo wypycha pracownika na samozatrudnienie, inkasuje tę różnicę jako oszczędność. Sytuacji nie poprawiło wycofanie się rządu z pełnego oskładkowania umów cywilnoprawnych, będącego wcześniej jednym z kamieni milowych KPO — arbitraż między formami zatrudnienia został więc utrzymany.

Danina, która nie nagradza ucieczki od etatu

Sedno propozycji Razem sprowadza się do tego, by o obciążeniu decydowała wysokość dochodu, a nie spryt w doborze formy prawnej. W miejsce równoległych reżimów pojawia się jedna, progresywna danina, a dochody z kapitału, najmu i nieruchomości zostają opodatkowane tak samo jak dochód z pracy. Gdy etat i B2B przestają się różnić efektywną stawką, znika główny powód, dla którego pracodawcy w ogóle sięgają po śmieciówki. Trzeba przy tym uczciwie zaznaczyć, że samo spłaszczenie podatku dochodowego jeszcze nie zrówna kosztu etatu i zlecenia, bo większość oszczędności pracodawcy siedzi w składkach — dlatego program Razem mówi wprost o likwidacji nie tylko przywilejów podatkowych, ale i składkowych (ryczałt, liniówka), a pełne domknięcie luki wymaga oskładkowania pracy niezależnie od formy umowy.

To reforma projektowana w siostrzanym serwisie od strony całego systemu podatkowego — jak jedna danina porządkuje plątaninę przywilejów i ile może na tym zyskać budżet, opisujemy tam szczegółowo: Jeden podatek zamiast plątaniny przywilejów. Tutaj interesuje nas jej jeden, konkretny skutek: odebranie ekonomicznego sensu oszukiwaniu na formie zatrudnienia.

Reforma podatkowa i wzmocnienie inspekcji pracy działają przy tym jak dwa ostrza tych samych nożyc. Danina znosi zysk z ucieczki od etatu, a inspekcja z realnymi uprawnieniami dopilnowuje, by tam, gdzie stosunek pracy faktycznie istnieje, pojawiła się umowa o pracę — piszemy o tym osobno: PIP z zębami.

Co proponuje Razem

Wprowadzimy sprawiedliwą, progresywną jednolitą daninę. (…) Zlikwidujemy przywileje podatkowe i składkowe, takie jak ryczałt, podatek liniowy (…). Dochody z nieruchomości i zysków kapitałowych opodatkujemy jak dochody z pracy.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Gospodarka dla ludzi”, partiarazem.pl

Jedna, progresywna danina zamiast równoległych reżimów — niska dla 90%, przeciętna dla 9%, wysoka dla najlepiej zarabiającego 1%.
Dochody z kapitału, najmu i nieruchomości opodatkowane jak dochód z pracy — koniec premii za rozliczanie pracy „nie jak pracy".
Koniec liniówki i ryczałtu jako furtek obniżających efektywną stawkę najlepiej zarabiającym.
Umowa o pracę przestaje być droższą alternatywą dla pracodawcy, co odbiera paliwo pladze śmieciówek.

Jak wygląda druga, prawno-instytucjonalna strona tej samej walki — likwidacja śmieciówek od strony samego prawa pracy — rozkładamy tutaj: Koniec z plagą śmieciówek.