Godna płaca | Razem dla pracy

Praca nas jednoczy — pracownicza tradycja Razem

Sun, 28 Jun 2026 09:00:00 +0200

Większość ludzi w Polsce utrzymuje się z własnej pracy — zdanie z pozoru banalne, a przecież rozstrzygające o niemal wszystkim, bo z niego wynika, po czyjej stronie powinno stawać państwo. Razem od początku odpowiada na to pytanie w ten sam sposób, opowiadając się po stronie pracujących. Pracę sprowadza się u nas najczęściej do samego zarabiania na życie, tymczasem bywa ona równocześnie źródłem godności, osią życia społecznego i fundamentem, na którym wspiera się cała gospodarka. Jest też, co w politycznych sporach zwykle ginie, doświadczeniem wspólnym pielęgniarce, kierowcy autobusu, kasjerce, programiście i spawaczowi — wspólnym mimo wszystkich różnic, którymi tak łatwo dzielić Polaków.

Godna praca — hasło, od którego się zaczęło

Postulat godnej pracy nie jest u Razem programowym dodatkiem, lecz korzeniem całej reszty. Już w 2015 roku, u progu istnienia partii, powstało stanowisko wprost zatytułowane „Godna praca", a wspólnie z OPZZ Razem podpisało apel „Razem o godną pracę!". Ta oś przewija się później przez kolejne dokumenty i działania, od listów otwartych do związkowców, przez poparcie strajków, aż po osobny rozdział programu.

W deklaracji programowej z 2025 roku rozdział ten nosi tytuł „Państwo po stronie pracujących" i zaczyna się od diagnozy, która jest zarazem zobowiązaniem:

Polska stała się dwudziestą gospodarką świata. To zasługa nas, milionów codziennie pracujących Polek i Polaków — i czas, aby państwo wreszcie stanęło po naszej stronie. (…) Zbudujemy silną pozycję pracowników i ukrócimy bezczelne łamanie praw pracowniczych. Doprowadzimy do likwidacji plagi śmieciówek i fikcyjnego samozatrudnienia.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Państwo po stronie pracujących”, partiarazem.pl

Obecność w każdym sporze

Pracownicza tradycja Razem najlepiej widać nie w deklaracjach, ale w konkretnym stawaniu po stronie ludzi, którzy weszli w spór z pracodawcą. Poniższe kalendarium jest tylko wyborem z długiej listy:

Rok	Sprawa
2015	Sprzeciw wobec zwolnień i represji w Polskim Busie; stanowisko o Specjalnych Strefach Ekonomicznych jako „strefach wyzysku"
2020	Amazon zapłaci? — presja związkowców i Lewicy na warunki pracy w magazynach
2021	„Potrzebny bat na śmieciówki!"; „Kontrole inspektorów pracy bez uprzedzenia!"; „Murem za zwalnianymi związkowcami"
2022	Wsparcie strajku w Solarisie; „Koniec z bezprawnym zwalnianiem związkowców!"; poparcie strajku kolejarzy

Wpisy pochodzą z kroniki działań i stanowisk Partii Razem w sprawach pracowniczych. Łączy je przekonanie, że prawa pracownicze stają się realne dopiero wtedy, gdy ktoś ich broni tam, gdzie faktycznie się je łamie — na hali, w magazynie, za sklepową ladą.

Dlaczego praca łączy

Spór o pracę bywa przedstawiany jako wojna wszystkich ze wszystkimi: etatowcy przeciw „samozatrudnionym", budżetówka przeciw prywatnym, młodzi przeciw starszym. Program Razem odwraca tę perspektywę, ponieważ ta sama śmieciówka uderza podobnie w kuriera i w młodą dziennikarkę, brak wolnej niedzieli dotyka kasjerki i pracownika ochrony, a zaniżona płaca minimalna ciągnie w dół wynagrodzenia w całej branży, również te ustawione powyżej ustawowego progu. Zamiast licytowania się, komu żyje się gorzej, sensowniejsze okazuje się budowanie praw powszechnych i wzmacnianie tego, co daje pracującym realną siłę wobec pracodawcy, czyli związku zawodowego.

Praca ma też wymiar czysto gospodarczy, o którym łatwo zapomnieć w sporze o „koszty pracy": to płace napędzają popyt, a stabilne zatrudnienie zasila składki, z których finansujemy emerytury i ochronę zdrowia. Gospodarka konkurująca jakością, a nie zaniżaniem pensji, okazuje się w dłuższej perspektywie odporniejsza — ten wątek rozwijamy w siostrzanym serwisie Razem dla polskiej gospodarki.

Co proponuje Razem

Rozdział „Państwo po stronie pracujących" tworzy spójną całość. Poniżej jego najważniejsze filary, a pod każdym odnośnik do osobnego, rozwiniętego tekstu:

Koniec umów śmieciowych i fikcyjnego samozatrudnienia, z umową o pracę jako standardem. Koniec z plagą śmieciówek
Silna Państwowa Inspekcja Pracy, z prawem do przekształcenia pozornej umowy w etat. PIP z zębami
Wolne, powszechne związki zawodowe, z łatwiejszymi sporami zbiorowymi i surowymi karami za represje. Wolne związki zawodowe
Godna płaca, z minimalną docelowo na poziomie ⅔ przeciętnego wynagrodzenia i jawnością płac. Godna płaca i jawność wynagrodzeń
Krótszy tydzień pracy, czyli 32 godziny przy tej samej pensji, 35 dni urlopu i prawo do odłączenia się po godzinach — rozwijamy to w siostrzanym serwisie: 32-godzinny tydzień pracy.
Odebranie śmieciówkom ich ekonomicznego sensu przez reformę podatkową, o czym piszemy osobno. Jak jednolita danina kończy zysk ze śmieciówek

Źródła i dalsza lektura

Godna płaca — minimalna na poziomie ⅔ średniej i jawność wynagrodzeń

Fri, 26 Jun 2026 09:00:00 +0200

Spór o płacę minimalną bywa sprowadzany do licytacji okrągłych kwot, tymczasem sensowniej patrzeć na nią jako na relację do tego, ile w danym kraju zarabia się przeciętnie. Płaca minimalna, która stanowi połowę średniej, opisuje inną gospodarkę niż taka, która sięga dwóch trzecich — mówi o tym, jak głęboka jest przepaść między dołem a środkiem rynku pracy. W Polsce 2026 roku ustawowe minimum wynosi 4806 zł brutto, co odpowiada mniej więcej 54 procentom przeciętnego wynagrodzenia. Razem chce ten dystans domknąć, wiążąc płacę minimalną z przeciętną i uzupełniając to o coś, bez czego sama kwota niewiele znaczy, czyli o jawność wynagrodzeń.

Ile brakuje do progu ⅔ średniej

Dane. Minimalne wynagrodzenie w 2026 r. to 4806 zł brutto (31,40 zł za godzinę), wobec 4666 zł w 2025 r. Przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2025 r. wyniosło 8903,56 zł brutto (komunikat Prezesa GUS z lutego 2026). Dwie trzecie tej kwoty to ok. 5936 zł — obecna płaca minimalna sięga więc ok. 54% przeciętnej, a do postulowanego progu brakuje rzędu 1130 zł (zestawiamy minimalną z 2026 r. z ostatnią dostępną średnią roczną, za 2025 r.; wraz ze wzrostem średniej w 2026 r. odsetek będzie nieco niższy, a luka trochę większa).

Powiązanie płacy minimalnej ze średnią ma tę zaletę, że urealnia ją automatycznie: gdy gospodarka i pensje rosną, minimum nadąża, zamiast być co roku przedmiotem osobnego przetargu politycznego. Postulat dwóch trzecich przeciętnego wynagrodzenia nie jest przy tym wzięty z sufitu — do podobnego pułapu odnosi się europejska debata o adekwatnych płacach minimalnych, a Razem stawia go wprost jako cel docelowy, dochodzony etapami.

Warto trzymać się jednej definicji, żeby nie mieszać porządków. Powyższe liczby dotyczą „przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej", a więc szerokiej, rocznej kategorii GUS; komunikaty o „sektorze przedsiębiorstw" operują inną, zwykle wyższą liczbą i nie należy ich zestawiać z progiem ⅔ zamiennie.

Jawność płac: kwota, której nie widać, łatwo zaniżyć

Sama wysokość pensji to jednak dopiero połowa sprawy, bo nawet przyzwoita stawka bywa narzędziem cichej dyskryminacji, jeśli nikt poza działem kadr nie wie, kto ile zarabia. W nieprzejrzystym systemie to pracownik ponosi ciężar niewiedzy — trudno domagać się wyrównania, skoro nie wiadomo, że kolega na tym samym stanowisku dostaje więcej. Dlatego jawność wynagrodzeń stała się przedmiotem regulacji także na poziomie unijnym.

Unijna dyrektywa 2023/970 w sprawie jawności wynagrodzeń nakłada m.in. obowiązek informowania o widełkach płacowych w rekrutacji i prawo pracownika do danych o średnich zarobkach na porównywalnych stanowiskach; termin jej wdrożenia do prawa krajowego upłynął 7 czerwca 2026 r. Polska z pełną ustawą jest po tym terminie — to stan prawny, nie postulat Razem.

Program Razem idzie w tę samą stronę, ale konkretnie po stronie pracownika: obowiązek podawania średniego wynagrodzenia na danym stanowisku już w ogłoszeniu o pracę, prawo do informacji o poziomie płac w branży i w firmie oraz narzędzia realnie wyrównujące zarobki kobiet i mężczyzn.

Co proponuje Razem

Podniesiemy płacę minimalną — docelowo do wysokości ⅔ przeciętnego wynagrodzenia w całej gospodarce. (…) Wprowadzimy obowiązkową jawność wynagrodzeń — zapewnimy prawo do informacji o poziomie płac w branży i w miejscu pracy, a także obowiązek podawania średniego wynagrodzenia na danym stanowisku w ogłoszeniach o pracę.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Państwo po stronie pracujących”, partiarazem.pl

Płaca minimalna docelowo na poziomie ⅔ przeciętnego wynagrodzenia w całej gospodarce.
Obowiązkowa jawność wynagrodzeń — widełki w ogłoszeniach i prawo do informacji o płacach w firmie i branży.
Realne wyrównanie płac kobiet i mężczyzn oraz stabilność zatrudnienia kobiet planujących macierzyństwo.
Pełne wynagrodzenie na zwolnieniu chorobowym i koniec premii frekwencyjnych karzących za chorobę.

Wyższa płaca minimalna nie ciągnie gospodarki w dół, a raczej wymusza konkurowanie jakością zamiast najniższą stawką — rozwijamy to w siostrzanym serwisie: Płace a wzrost gospodarczy. O tym zaś, jak od godnej stawki zależy krótszy tydzień pracy przy tej samej pensji, piszemy w tekście o pracowniczej tradycji Razem: Praca nas jednoczy.