Program Partii Razem dla pracy w pigułce
Godna płaca to taka, z której da się utrzymać bez liczenia dni do wypłaty. Razem stawia pod tym pojęciem konkretne kotwice: płacę minimalną dochodzącą docelowo do dwóch trzecich przeciętnego wynagrodzenia, obowiązkową jawność wynagrodzeń, 32-godzinny tydzień pracy przy zachowaniu pensji oraz pełne wynagrodzenie na zwolnieniu lekarskim. Wspólny mianownik jest jeden — wynagrodzenie ma pokrywać koszty godnego życia i nie może po cichu dzielić ludzi na lepiej i gorzej opłacanych za tę samą pracę. Rozdział „Państwo po stronie pracujących" w deklaracji programowej traktuje te postulaty jako pakiet, bo działają dopiero razem.
Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie to 4806 zł brutto, a przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej za 2025 rok Główny Urząd Statystyczny podał na 8903,56 zł brutto. Relacja tych liczb to około 54% przeciętnej. Cel Razem — dwie trzecie przeciętnej — oznaczałby przy tej podstawie mniej więcej 5936 zł brutto, czyli o około 1130 zł miesięcznie więcej niż dziś, dochodzone stopniowo, a nie skokiem. Sens takiego wskaźnika jest praktyczny: gdy stawkę negocjuje się rok w rok wokół inflacji, w latach szybkiego wzrostu płac minimalna zostaje w tyle za resztą rynku. Cały rachunek — z porównaniem do unijnej dyrektywy 2022/2041 o adekwatnych płacach minimalnych — rozkładamy w tekście Godna płaca minimalna i jawność wynagrodzeń. To, dlaczego wyższe najniższe płace napędzają popyt zamiast go dławić, opisuje od strony makroekonomii siostrzany serwis Razem dla gospodarki.
Godnie płacić ma zacząć najpierw samo państwo. „Państwo może i musi być rzetelnym i uczciwym pracodawcą" — pisze deklaracja programowa — a to ono zatrudnia nauczycielki, pielęgniarki, opiekunki w DPS-ach, urzędników i pracowników kultury, od których zależy funkcjonowanie społeczeństwa. Latami dławione płace w budżetówce pokazuje tekst Godne płace w budżetówce, a osobny rozdział należy się nauczycielom, których wynagrodzenia Razem chce przenieść na budżet państwa — rozwija to tekst Nauczyciel to pracownik wraz z serwisem Razem dla szkół.
W negocjacji o pensję słabszy jest zawsze ten, kto zna tylko jedną liczbę — własną. Jawność wynagrodzeń wyrównuje tę asymetrię. Program Razem zapisuje ją jako prawo do informacji o poziomie płac w branży i w miejscu pracy oraz obowiązek podania średniej stawki na stanowisku już w ogłoszeniu o pracę. Ten sam kierunek narzuca dyrektywa 2023/970 o przejrzystości wynagrodzeń, której termin transpozycji minął 7 czerwca 2026, a pełnej polskiej ustawy wciąż brakuje. W nieprzejrzystych płacach chowa się też luka płacowa między kobietami a mężczyznami — na papierze 4,0% wobec 11,1% średniej unijnej, ale przy porównaniu tej samej pracy większa. Ten wątek prowadzi też serwis Razem dla kobiet. Zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu obejmuje przy tym także orientację seksualną i tożsamość płciową — rozwija to serwis Razem dla równości.
Polska ma jeden z najdłuższych tygodni pracy w Unii — według Eurostatu trzecie miejsce, 38,9 godziny tygodniowo (dane za 2024 r.) — przy produktywności na godzinę wciąż niższej niż na zachodzie kontynentu. O wyniku pracy decyduje więc jej organizacja; dłuższy tydzień przy biurku nie przekłada się automatycznie na większą produkcję. Razem proponuje 32-godzinny tydzień pracy przy tej samej pensji, 35 dni urlopu niezależnie od stażu, prawo do odłączenia się po godzinach oraz 250% stawki za pracę w niedzielę przy utrzymanym zakazie handlu. Mechanikę skrócenia tygodnia — i to, czemu nie musi oznaczać spadku produkcji — rozkłada Razem dla gospodarki.
Godna płaca nie znosi się z chwilą choroby. Razem chce pełnego wynagrodzenia na zwolnieniu lekarskim i likwidacji premii frekwencyjnych, które uzależniają pensję od tego, czy ktoś przyjdzie do pracy chory. Do tego dochodzi zrównanie mobbingu z wypadkiem przy pracy — z pełnym zasiłkiem, ochroną przed zwolnieniem i szybką ścieżką pozwu. Cały wymiar zdrowia, czasu i godności w pracy zbiera hub Bezpieczna i godna praca, a to, jak warunki pracy przekładają się na zdrowie pracownika, pokazuje serwis Razem naprawi zdrowie.
Wysokość emerytury to odroczona płaca — składka odprowadzona od dzisiejszego wynagrodzenia. Gdy praca idzie na śmieciówkę albo fikcyjne B2B od minimalnej podstawy, rachunek przychodzi po latach: Międzynarodowy Fundusz Walutowy prognozuje spadek relacji przeciętnego świadczenia do płacy z 45% do 29% w 2050 roku, a liczba emerytur niższych od minimalnej przekroczyła 433 tysiące. Dlaczego godna płaca dziś jest warunkiem godnej emerytury jutro, tłumaczy tekst Emerytura po śmieciówkach.
Z własnej pracy utrzymuje się większość ludzi w Polsce, a jej doświadczenie łączy ponad podziałami, którymi tak chętnie dzieli się wyborców. Dlatego godna praca wraca w kolejnych dokumentach partii jako stały motyw, od godnej płacy po solidarność ze zwalnianymi związkowcami — pokazuje to tekst Praca nas jednoczy.
Postulaty płacowe z rozdziału „Państwo po stronie pracujących" deklaracji programowej:
Jak te same postulaty wyglądają od strony makroekonomii — płace jako popyt, nie tylko koszt — rozwija siostrzany serwis Razem dla gospodarki.
Pielęgniarki, nauczyciele, urzędniczki, strażacy, pracownicy kultury — sektor budżetowy to blisko 10% wszystkich zatrudnionych, a ich płace od lat traktuje się jako pole do cięć. Razem przypomina, że państwo musi być rzetelnym pracodawcą, i w 2025 roku złożyło poprawkę gwarantującą 10% podwyżek dla budżetówki.
Nieskorygowana luka płacowa w Polsce to 4,0% wobec 11,1% średniej unijnej, ale niska liczba myli: mierzy tylko tych, którzy pracują, a przy porównaniu tej samej pracy różnica rośnie — zwłaszcza po urodzeniu dziecka. Razem chce jawności wynagrodzeń jako prawa pracownika oraz realnej ochrony pracujących matek przed dyskryminacją.
Wynagrodzenia nauczycieli finansuje dziś subwencja oświatowa, która pokrywa około 80% kosztów oświaty — resztę dokładają samorządy, a jakość szkoły zależy od zamożności gminy. Razem chce przenieść obowiązek wypłaty nauczycielskich pensji na budżet państwa i traktować pedagoga jak pełnoprawnego pracownika, z godną płacą i bez darmowych nadgodzin.
System emerytalny oddaje na starość mniej więcej tyle, ile się do niego wpłaciło. MFW prognozuje, że bez reform relacja przeciętnego świadczenia do płacy spadnie z 45% do 29% w 2050 roku, ponad 99% samozatrudnionych płaci składki od minimalnej podstawy, a liczba emerytur niższych od minimalnej przekroczyła 433 tysiące. Razem odpowiada likwidacją śmieciówek i jednym powszechnym systemem emerytalnym.
Od pierwszego dnia Razem stoi po stronie pracujących — godna praca, koniec śmieciówek i solidarność ze zwalnianymi związkowcami wracają w kolejnych dokumentach i działaniach partii jako stały motyw. Praca porządkuje całą politykę gospodarczą Razem, bo z własnej pracy utrzymuje się większość ludzi w Polsce, a jej doświadczenie łączy nas ponad podziałami, którymi tak chętnie dzieli się Polaków.
Płaca minimalna w 2026 roku wynosi 4806 zł brutto, czyli około 54 procent przeciętnego wynagrodzenia. Razem chce dociągnąć ją docelowo do dwóch trzecich średniej i wprowadzić obowiązkową jawność płac. To dwie strony tej samej sprawy: żeby wynagrodzenie dawało się z niego godnie żyć i żeby nie dało się nim po cichu dyskryminować.
