Program Partii Razem dla pracy w pigułce
Umowa o pracę i godna pensja to dopiero połowa sprawy — druga to warunki, w jakich tę pracę się wykonuje. Polska pracuje jednym z najdłuższych tygodni w Unii, chorego pracownika karze się obcięciem pensji, a nowe technologie coraz częściej zamieniają miejsce pracy w system nieustannego nadzoru. Razem traktuje zdrowie, czas i godność osoby pracującej jako osobny front programu „Państwo po stronie pracujących" z deklaracji programowej: mobbing zrównany z wypadkiem przy pracy, pełne wynagrodzenie na chorobowym, prawo do odłączenia się po godzinach, jawność i konsultacja algorytmów, które planują pracę, oraz realnie wolna niedziela.
Bo jego skutki — depresja, wypalenie, choroby psychosomatyczne — bywają równie trwałe jak uraz na hali produkcyjnej, a ofiara zostaje z nimi dziś sama. Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek przeciwdziałania mobbingowi (art. 94³, ISAP), ale ciężar dowodu i pozwu spoczywa na pracowniku, który zwykle wciąż jest zależny od sprawcy. Razem chce, by ofiara mobbingu korzystała z pełnego zasiłku wypadkowego, ochrony przed zwolnieniem, jednorazowego odszkodowania i szybkiej ścieżki sądowej. Mechanizm i skutki rozkłada tekst Mobbing jak wypadek przy pracy.
Jedną piątą pensji od pierwszego dnia. Za czas niezdolności do pracy przysługuje dziś co do zasady 80% wynagrodzenia (art. 92 Kodeksu pracy i ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby), a w wielu firmach dochodzi do tego premia frekwencyjna, którą traci się za samą nieobecność — więc chory kalkuluje, czy stać go na leczenie. Razem chce pełnego wynagrodzenia na zwolnieniu lekarskim i likwidacji premii frekwencyjnych, które uzależniają pensję od stanu zdrowia. Rzecz rozwija tekst Pełne chorobowe i koniec premii frekwencyjnych.
Dziś nie pilnuje go praktycznie nikt. Systemy zarządzania algorytmicznego — „cyfrowy tayloryzm XXI wieku", jak nazwała to Rada Krajowa Razem już w 2021 roku — planują zmiany, oceniają wydajność i optymalizują stawki na podstawie danych zbieranych z pracownika, często bez jego wiedzy i bez możliwości odwołania. Unijna dyrektywa 2024/2831 o pracy platformowej i akt o sztucznej inteligencji wprowadzają pierwsze bezpieczniki, ale ostateczny kształt zależy od krajowego prawa pracy. Program Razem zapisuje wprost obowiązek konsultacji z pracownikami algorytmów regulujących i nadzorujących ich pracę. Dlaczego granicę trzeba postawić po stronie pracownika, tłumaczy tekst Algorytm jako nadzorca.
Coraz częściej nigdy — mail o 22:00 i telefon w sobotę stały się normą, a praca zdalna zatarła granicę między biurem a domem. Polska ma przy tym jeden z najdłuższych tygodni pracy w Unii, według Eurostatu trzecie miejsce, 38,9 godziny tygodniowo (dane za 2024 r.). Przepracowanie odbija się na zdrowiu i życiu rodzinnym, dlatego Razem chce „prawa do odłączenia się" po godzinach obok skrócenia tygodnia pracy do 32 godzin przy tej samej pensji. Jak czas pracy przekłada się na zdrowie — i czym różni się to od makroekonomicznego rachunku produktywności, który prowadzi Razem dla gospodarki — rozkłada tekst Czas pracy i prawo do odłączenia.
Nie dla wszystkich i nie za darmo. Ustawa z 2018 roku ograniczyła handel w niedziele (Dz.U. 2018 poz. 305, ISAP), ale zostawiła luki, a w wielu branżach praca w weekend pozostaje regułą bez uczciwej rekompensaty. Razem chce utrzymać niedziele wolne od handlu, zagwarantować każdemu pracownikowi wolną niedzielę co najmniej raz na dwa tygodnie niezależnie od branży i wprowadzić 250% stawki za pracę w niedzielę. Postulaty i ich źródło w stanowisku partii z 2018 roku rozkłada tekst Praca w niedzielę i prawo do czasu wolnego.
Zrównamy mobbing z wypadkami przy pracy. (…) Wprowadzimy pełne wynagrodzenie na zwolnieniu chorobowym. Zlikwidujemy patologiczny system premii frekwencyjnych, uzależniających wynagrodzenie od stanu zdrowia. (…) Pracownicy będą mieć „prawo do odłączenia się” po godzinach oraz wolną niedzielę co najmniej raz na dwa tygodnie, niezależnie od branży. Za pracę w niedzielę przysługiwać będzie 250% stawki podstawowej. Wprowadzimy obowiązek konsultacji z pracownikami algorytmów regulujących i nadzorujących ich pracę.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Państwo po stronie pracujących”, partiarazem.pl
Jak warunki pracy przekładają się na zdrowie fizyczne i psychiczne pracujących, rozwija siostrzany serwis Razem naprawi zdrowie, a płacowy wymiar chorobowego i skróconego tygodnia — hub Godna płaca.
Ustawa z 2018 roku ograniczyła handel w niedziele, ale zostawiła luki, a w wielu branżach praca w weekend to wciąż reguła bez uczciwej rekompensaty. Razem chce utrzymać niedziele wolne od handlu, zagwarantować każdemu pracownikowi wolną niedzielę co najmniej raz na dwa tygodnie i wprowadzić 250% stawki za pracę w niedzielę.
Polska ma jeden z najdłuższych tygodni pracy w Unii — 38,9 godziny, trzecie miejsce — a mail o 22:00 i telefon w sobotę stały się normą. Przepracowanie odbija się na zdrowiu i życiu rodzinnym. Razem chce prawa do odłączenia się po godzinach, skrócenia tygodnia pracy do 32 godzin przy tej samej pensji i 35 dni urlopu niezależnego od stażu.
Za czas zwolnienia lekarskiego pracownik dostaje co do zasady 80% wynagrodzenia, a w wielu firmach traci jeszcze premię frekwencyjną — więc chory kalkuluje, czy stać go na leczenie, i często przychodzi do pracy mimo choroby. Razem chce pełnego wynagrodzenia na L4 i likwidacji premii uzależniających pensję od stanu zdrowia.
Coraz częściej to algorytm układa grafik, ocenia wydajność i optymalizuje stawkę na podstawie danych zbieranych z pracownika — często bez jego wiedzy i bez możliwości odwołania. Razem nazwało to cyfrowym tayloryzmem już w 2021 roku i chce jawności zbieranych danych oraz obowiązku konsultacji z pracownikami algorytmów regulujących i nadzorujących ich pracę.
Mobbing potrafi rujnować zdrowie równie trwale jak uraz na hali, ale dziś ciężar dowodu i pozwu spoczywa na pracowniku, który wciąż jest zależny od sprawcy. Razem chce zrównać mobbing z wypadkiem przy pracy: pełny zasiłek wypadkowy, ochrona przed zwolnieniem, jednorazowe odszkodowanie i szybka ścieżka sądowa.
