Jedna siatka płac od salowej do lekarza. Razem o ustawie o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia

Mon, 09 Nov 2026 07:50:00 +0100

Wszystkie zawody medyczne i pomocnicze objęłaby według Partii Razem jedna, ogólnokrajowa siatka płac, zapisana w nowej ustawie o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia. Siatka ma wyznaczać pensje minimalne i maksymalne zależnie od stażu, kwalifikacji i potrzeb zdrowotnych danego terenu, a jej stawki mają być negocjowane ze związkami zawodowymi i samorządami zawodowymi. Do tego partia dokłada umowę o pracę jako podstawę zatrudnienia w publicznej opiece zdrowotnej i obowiązkową jawność wynagrodzeń (odpowiedź Razem w barometrze zarobkilekarzy.pl, obszar 03). Polska ma już ustawę, która wiąże minimalne płace w szpitalach z przeciętnym wynagrodzeniem z GUS, tyle że chroni ona wyłącznie osoby na etacie, a pielęgniarka czy ratowniczka na kontrakcie zostaje poza nią w całości.

Kluczowe liczby

8 903,56 zł — przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2025 r. według GUS; od tej kwoty, mnożonej przez współczynniki pracy, liczy się dziś najniższe pensje zasadnicze w podmiotach leczniczych (komunikat prezesa GUS z 9.02.2026; art. 3a ustawy z 2017 r.)
1 lipca — dzień, na który podmiot leczniczy co roku podnosi pensje odstające od ustawowego minimum; ustawa obejmuje tylko zatrudnionych w ramach stosunku pracy (art. 2 i 3a, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 2139)
484 — tylu własnych, etatowych pracowników medycznych cztery z pięciu skontrolowanych szpitali na Podkarpaciu zatrudniało dodatkowo przez firmy-pośredników w latach 2019–2022 (NIK, „Ręka rękę leczy”, 2024)
83,7% — odsetek pracowników medycznych w próbie zbadanej przez NIK, wobec których po zsumowaniu etatu i kontraktów naruszono normy czasu pracy (tamże)
23 z 31 — tyle skontrolowanych przez NIK placówek miało nieprawidłowości związane z normami czasu pracy personelu (NIK, „Łatanie dziur w służbie zdrowia”, 2023)
78 mld zł — tyle według Razem brakuje w budżecie na 2027 r. do publicznych nakładów na zdrowie na poziomie 8% PKB (barometr zarobkilekarzy.pl, obszar 01)

Ustawa z 2017 roku wiąże płace ze średnią, ale tylko na etacie

Mechanizm, który Razem chce zastąpić, działa od dziewięciu lat. Ustawa z 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych dzieli personel na grupy zawodowe, każdej przypisuje współczynnik pracy i mnoży go przez przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej z poprzedniego roku, ogłaszane przez prezesa GUS. Kto zarabia mniej niż tak wyliczone minimum, dostaje podwyżkę co roku na 1 lipca. Sposób jej rozdzielenia ustala się w porozumieniu ze związkami działającymi w danym szpitalu, a gdy porozumienia nie ma, zarządzeniem dyrektora. Przestrzegania przepisów pilnuje podmiot tworzący i Państwowa Inspekcja Pracy (tekst jednolity, Dz.U. 2022 poz. 2139).

Powiązanie płac ze średnią krajową już więc istnieje, a słabość tego systemu leży w definicjach z art. 2: pracownikiem wykonującym zawód medyczny jest dla tej ustawy osoba „zatrudniona w ramach stosunku pracy w podmiocie leczniczym”, a ten sam warunek dotyczy pracowników działalności podstawowej spoza zawodów medycznych. Pielęgniarka, ratownik czy fizjoterapeutka na kontrakcie albo umowie zlecenia nie są objęci tą ustawą, bo ich wynagrodzenie jest ceną usługi, którą szpital negocjuje jak każdą inną. Ustawa zna też wyłącznie minima. Nie przewiduje górnych widełek, nie różnicuje stawek według regionu ani potrzeb zdrowotnych, a negocjacje odbywają się szpital po szpitalu, więc tam, gdzie strona pracownicza jest słaba i do 31 maja nie dojdzie do porozumienia, podwyżkę rozpisuje dyrekcja.

Kontrakt jako sposób na obejście Kodeksu pracy

Razem opisuje kontrakty i umowy cywilnoprawne w ochronie zdrowia jako narzędzie podwójne: według partii to „nie tylko narzędzie stosowane przez lekarzy w celu optymalizacji podatkowej, ale także mechanizm odbierania praw pracowniczych i stabilności zatrudnienia pielęgniarkom, ratownikom medycznym i personelowi pomocniczemu” (barometr zarobkilekarzy.pl, obszar 03). Druga część tego zdania ma dobre potwierdzenie w kontrolach państwowych.

Najwyższa Izba Kontroli opisała w 2024 r. zjawisko, które nazwała pozornym outsourcingiem. Szpital podpisuje umowę z firmą zewnętrzną na świadczenia wykonywane w tym samym szpitalu przez jego własnych etatowych pracowników, po godzinach etatu. Według NIK pośrednik nie nadzoruje personelu ani nie daje mu sprzętu, a jego rola ogranicza się do przekazywania pieniędzy ze szpitala lekarzom, pielęgniarkom i ratownikom, którzy i tak tam pracują. W czterech z pięciu wylosowanych szpitali na Podkarpaciu tą drogą pracowało łącznie 484 pracowników, a 89 takich umów opiewało na ponad 38 mln zł. Ponieważ normy czasu pracy liczono tylko w ramach etatu, po doliczeniu godzin kontraktowych przekroczono je wobec 83,7% zbadanych osób, a wobec 64,1% łącznie 873 razy nie zapewniono 11 godzin odpoczynku dobowego. Trzy z tych szpitali zaniżyły przy tym należne składki na ubezpieczenia społeczne o ponad 6,95 mln zł (NIK, „Ręka rękę leczy – pozorny outsourcing w szpitalach”).

Rok wcześniej Izba stwierdziła nieprawidłowości dotyczące norm czasu pracy w 23 z 31 skontrolowanych placówek i nazwała łączenie etatu z umową cywilnoprawną wybiegiem prawnym, który pozwala ominąć gwarancje Kodeksu pracy (NIK, „Łatanie dziur w służbie zdrowia”).

Pracownica szpitala odczuwa te ustalenia bardzo dosłownie. Godziny wypracowane na kontrakcie nie wliczają się do limitów, a po zmianie formy umowy znika ochrona przy chorobie, płatny urlop i składki opłacane po stronie pracodawcy. Mechanizm opisany w serwisie przy okazji fikcyjnego samozatrudnienia działa w szpitalu podobnie jak w firmie kurierskiej, z tą różnicą, że koszt przepracowania ponosi tu również pacjent, o czym NIK pisze wprost, wskazując na zagrożenie dla bezpieczeństwa chorych. Przypadki dyżurów trwających po 48 godzin i dłużej opisuje serwis o zdrowiu w tekście o limitach czasu pracy lekarzy i ewidencji w systemie P1.

Jedna siatka negocjowana na poziomie kraju

Propozycja Razem zmienia kilka rzeczy naraz. Zakres podmiotowy obejmuje „wszystkie zawody medyczne oraz pomocnicze”. Salowe czy sanitariusze na etacie mają już dziś ustawowe minimum z najniższym współczynnikiem 0,65 (załącznik do ustawy z 2017 r.), więc realna zmiana dotyczyłaby przede wszystkim osób zatrudnionych poza stosunkiem pracy i przez firmy zewnętrzne; program zapowiada przy tym uregulowanie zadań sekretarek medycznych, sanitariuszy i salowych (deklaracja programowa, „Zdrowie ponad zyski”, pkt 6). Siatka ma obowiązywać w całym kraju i mieć widełki minimalne i maksymalne. Stawki mają zależeć od stażu, kwalifikacji i potrzeb zdrowotnych, „w szczególności dotyczących terenów poza wielkimi miastami”, co otwiera drogę do dopłacania tam, gdzie dziś najtrudniej znaleźć personel. Negocjować mają związki zawodowe i izby. Dziś o rozdzieleniu lipcowej podwyżki rozmawiają w pojedynczym szpitalu tylko związki (albo przedstawiciel załogi) z dyrekcją, a izby w tej procedurze nie uczestniczą. Ogólnokrajowa siatka negocjowana ze stroną pracowniczą przypomina w tym sensie branżowy układ zbiorowy, którego Polsce brakuje w niemal każdym sektorze, choć miałaby postać ustawy, a nie umowy z pracodawcami.

Pielęgniarki mają przy tym zyskać podwójnie. Razem chce przenosić na nie i na położne część zadań lekarskich w POZ, ginekologii, medycynie szkolnej i opiece długoterminowej, a „dodatkowe zadania będą uwzględniane w proponowanej przez Razem sektorowej siatce wynagrodzeń” (barometr zarobkilekarzy.pl, obszar 02). Bez tego zapisu przeniesienie zadań oznaczałoby po prostu więcej pracy za te same pieniądze, dlatego powiązanie nowych kompetencji ze stawką w siatce jest warunkiem całej zmiany.

Najmniej jasne jest zdanie o waloryzacji: „Podstawą będzie średnia krajowa, wyciągana ze sprawozdania GUS, co pół roku”. Można je czytać jako półroczny rytm podwyżek albo jako półroczną bazę wyliczeń. Współczynników ani kwot zapowiedź jeszcze nie zawiera, a obecna ustawa korzysta ze średniej rocznej i podnosi płace raz w roku, więc zapowiedź półrocznej waloryzacji pozostaje do doprecyzowania w samym projekcie ustawy.

Płace maksymalne i spór o lekarzy

Przeciwnicy propozycji nazwą górne widełki limitem płac lekarzy. Ich przebiegu odpowiedź partii jednak nie wyznacza, a o poziomie ma rozstrzygać negocjacja, w której uczestniczą także izby lekarskie, więc skali ewentualnych zmian nie da się dziś ocenić. Maksimum w siatce nabiera sensu dopiero obok dwóch innych zapowiedzi. Program przewiduje, że lekarze pracujący w publicznej ochronie zdrowia nie będą równocześnie prowadzić prywatnych praktyk („Zdrowie ponad zyski”, pkt 4), a w barometrze partia zapowiada limity czasu pracy w sektorze publicznym i prywatnym oraz to, że „docelowo zakażemy łączenia pracy w publicznej i prywatnej ochronie zdrowia” (obszar 02). Można się spodziewać, że dochód budowany z wielu kontraktów i dyżurów ponad siły, czyli ten, którego dotyczyły kontrole NIK, miałby w takim systemie ustąpić pensji za jeden etat w jednej placówce. Jak miałoby wyglądać rozdzielenie pracy w NFZ i prywatnej praktyki, opisuje serwis o zdrowiu.

Kosztu siatki i poziomu stawek w zapowiedzi nie ma; nie szacujemy ich samodzielnie. Partia wiąże finansowanie ochrony zdrowia z celem co najmniej 8% PKB i jednolitą, progresywną daniną.

Co proponuje Razem

Wprowadzimy nową ustawę o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia dla wszystkich zawodów medycznych oraz pomocniczych, obejmującą sektorową, obowiązującą w całym kraju siatkę płac z minimalnymi i maksymalnymi wynagrodzeniami uzależnioną od stażu, kwalifikacji oraz potrzeb zdrowotnych – w szczególności dotyczących terenów poza wielkimi miastami. Siatka płac negocjowana będzie z przedstawicielami związków zawodowych i izb.— Odpowiedź Partii Razem w barometrze politycznym zarobkilekarzy.pl, obszar 03 „Wynagrodzenia i jawność” (06.11.2026), zarobkilekarzy.pl

Podstawową formą zatrudnienia w publicznej ochronie zdrowia będzie umowa o pracę w konkretnej placówce medycznej.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Zdrowie ponad zyski”, pkt 5, partiarazem.pl

Do siatki i etatu partia dokłada jawność. Razem „opowiada się za obowiązkową jawnością wynagrodzeń w całej gospodarce, a więc także dla zawodów medycznych” (obszar 03), a program precyzuje, że chodzi o prawo do informacji o płacach w branży i miejscu pracy oraz o średnią stawkę w ogłoszeniach („Państwo po stronie pracujących”, pkt 7). W szpitalu, w którym obok siebie pracują osoby na etacie i na kontraktach o nieznanych stawkach, jawna siatka byłaby pierwszym narzędziem do sprawdzenia, czy podobna praca jest podobnie opłacana. Ogólną zasadę opisuje tekst o płacy minimalnej i jawności wynagrodzeń, a spóźnione wdrożenie unijnej dyrektywy omawia serwis o gospodarce w artykule o jawności wynagrodzeń.

Siatka w ochronie zdrowia idzie tym samym tropem co zapowiedź dla budżetówki, gdzie płace mają być powiązane ze średnim wynagrodzeniem, a outsourcing ma zniknąć („Państwo po stronie pracujących”, pkt 9). Perspektywę pacjenta i kadr medycznych rozwijają teksty o godnych pensjach personelu i o umowie o pracę w ochronie zdrowia.

Pielęgniarki | Razem dla pracy

Jedna siatka płac od salowej do lekarza. Razem o ustawie o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia

Ustawa z 2017 roku wiąże płace ze średnią, ale tylko na etacie

Kontrakt jako sposób na obejście Kodeksu pracy

Jedna siatka negocjowana na poziomie kraju

Płace maksymalne i spór o lekarzy

Co proponuje Razem

Źródła i dalsza lektura