Godne płace w budżetówce — bo państwo też jest pracodawcą

Tue, 14 Jul 2026 05:10:00 +0200

Kiedy mówi się o niskich płacach, myśli się zwykle o prywatnym pracodawcy, który tnie koszty. Tymczasem jednym z największych pracodawców w kraju jest samo państwo — i to ono od lat płaci swoim pracownikom tak, jakby ich praca była mniej warta. Pielęgniarka, nauczyciel, urzędniczka, strażak, opiekunka w domu pomocy społecznej: bez nich społeczeństwo się zatrzymuje, a ich pensje traktuje się jako wygodne pole do oszczędności. Razem wychodzi z prostej zasady zapisanej w deklaracji programowej: „Państwo może i musi być rzetelnym i uczciwym pracodawcą".

Kto właściwie pracuje w budżetówce?

W budżetówce pracuje prawie co dziesiąty zatrudniony w kraju. Osoby zatrudnione w sektorze budżetowym to blisko 10% wszystkich pracowników w Polsce — pielęgniarki, lekarze, nauczyciele, urzędniczki, policjanci, strażacy, pracownice kultury czy opiekunki osób starszych. To ludzie, od których zależy, czy działa szpital, szkoła, urząd i straż pożarna. Ich wspólną cechą jest to, że pracodawcą jest tu wspólnota — a więc każdy z nas — i że o wysokości ich pensji decyduje nie rynek, lecz decyzja polityczna przy uchwalaniu budżetu.

Dlaczego ich płace zostają w tyle?

Bo w budżecie łatwiej jest zamrozić pensje niż uzasadnić cięcie inwestycji. Płace wielu grup budżetowych były zamrażane latami, a realną wartość zjadała inflacja. Skutek widać w brakach kadrowych: niskie wynagrodzenia to główna przyczyna niedoboru pielęgniarek, a średnia wieku w administracji i w tym zawodzie należy do najwyższych w Europie, bo młodzi wybierają lepiej płatną pracę gdzie indziej albo za granicą. Oszczędność na płacach budżetówki jest więc pozorna — państwo płaci za nią później, kolejkami do lekarza, sparaliżowanymi urzędami i ucieczką wykwalifikowanych kadr.

Co Razem robi z tym teraz?

Razem nie zostawia tej sprawy samym deklaracjom. Podczas Marszu Niezadowolenia zorganizowanego przez związki z OPZZ we wrześniu 2025 roku Razem zapowiedziało poprawkę budżetową gwarantującą 10% podwyżek dla pracowników sfery budżetowej, wspierając postulaty związkowców domagających się płac nadążających za kosztami życia. To konkretny krok w stronę zasady, że państwo płaci swoim pracownikom godnie. Osobnego rozdziału wymagają nauczyciele, których wynagrodzenia Razem chce przenieść na budżet państwa — rozwija to tekst Nauczyciel to pracownik — a płace personelu medycznego prowadzi serwis Razem naprawi zdrowie.

Co proponuje Razem

Postulaty z deklaracji programowej i bieżących działań posłów Razem:

Państwo jako rzetelny i uczciwy pracodawca — godne płace dla wszystkich grup budżetowych, od pielęgniarek po pracowników kultury.
Realne podwyżki nadążające za kosztami życia — poprawka gwarantująca 10% wzrostu płac w budżetówce zamiast pozornych oszczędności.
Wynagrodzenia nauczycieli z budżetu państwa — koniec zależności pensji od zamożności gminy.
Koniec łatania braków kadrowych kosztem płac — bo to prosta droga do wyzysku i zapaści usług publicznych.

Kontekst całego podtematu płac zbiera hub Godna płaca; jak podwyżki w budżetówce łączą się z uczciwym wydawaniem publicznych pieniędzy, rozwija serwis Razem dla uczciwej polityki.

Źródła i dalsza lektura

Nauczyciel to pracownik — dlaczego jego pensję powinien płacić budżet państwa

Tue, 14 Jul 2026 05:00:00 +0200

Nauczyciel jest pracownikiem jak każdy inny — z pensją, czasem pracy i prawem do godnych warunków — a mimo to jego wynagrodzenie zależy dziś od tego, w jak zamożnej gminie akurat uczy. Pieniądze na oświatę płyną z budżetu centralnego do samorządów w formie subwencji, która nie pokrywa pełnych kosztów; resztę dokłada gmina, o ile ją na to stać. Razem chce ten mechanizm odwrócić: przenieść obowiązek wypłaty nauczycielskich pensji na budżet państwa i traktować pracę pedagoga jak pełnoprawne zatrudnienie, a nie misję opłacaną z tego, co zostanie po drogach i kanalizacji.

Dlaczego o pensji nauczyciela decyduje zamożność gminy?

Bo pensje płyną przez subwencję oświatową, a ta od lat nie starcza na całość. Już w 2016 roku Razem szacował, że subwencja pokrywa około 80% kosztów utrzymania oświaty — resztę muszą dopłacić gminy i powiaty. Skutek jest podwójny: bogaty samorząd dokłada bez problemu, biedny tnie albo zalega z wypłatami, więc jakość szkoły i pewność pensji nauczyciela zależą od lokalnego budżetu. W skrajnych przypadkach zadłużone gminy nie były w stanie wypłacić wynagrodzeń w terminie. Partia poparła wtedy obywatelską inicjatywę Związku Nauczycielstwa Polskiego, by finansować pensje pedagogów wprost z budżetu centralnego — i ten sam postulat wraca dziś w programie.

Co konkretnie proponuje Razem?

Rozdział o edukacji w deklaracji programowej stawia sprawę wprost: „Przeniesiemy obowiązek wypłaty wynagrodzeń nauczycieli na budżet państwa". Dotacja celowa zamiast subwencji oznacza, że pieniędzy przeznaczonych na oświatę nie da się wydać na inny cel, a pensja nauczyciela przestaje być zakładnikiem lokalnych finansów. To ten sam kierunek, który sprawił, że we Francji — gdzie nauczycieli opłaca państwo — zawód cieszy się realnym prestiżem. Odbudowa statusu zawodu zaczyna się od pewności, że wypłata przyjdzie na czas i wystarczy na życie.

A co z darmowymi nadgodzinami?

Praca nauczyciela nie kończy się na lekcjach. Przygotowanie zajęć, sprawdzanie prac, zebrania, zastępstwa i zajęcia dodatkowe to godziny, które często wykonuje się poza rozliczanym pensum i bez wynagrodzenia. To ta sama logika, którą Razem zwalcza na całym rynku pracy: praca wykonana ma być pracą opłaconą. Warunki zatrudnienia pedagogów, od stabilności etatu po ochronę Karty Nauczyciela w każdej placówce, rozwija siostrzany serwis Razem dla szkół. Nauczyciel to jeden z filarów budżetówki — grupy zawodów, w których państwo jest pracodawcą i od których zależy funkcjonowanie społeczeństwa; szerzej pokazuje to tekst Godne płace w budżetówce.

Co proponuje Razem

Postulaty z deklaracji programowej — rozdział o edukacji oraz „Państwo po stronie pracujących":

Wynagrodzenia nauczycieli z budżetu państwa — dotacja celowa zamiast niewystarczającej subwencji oświatowej, koniec zależności pensji od zamożności gminy.
Godna płaca pedagoga — państwo jako rzetelny pracodawca, który wynagradza nauczycielki i nauczycieli na miarę wagi ich pracy.
Koniec darmowej pracy — zadania wykonywane poza pensum mają być opłacane, a nie traktowane jak nauczycielski obowiązek „z powołania".
Stabilne zatrudnienie i ochrona zawodu — realizowane wraz z serwisem Razem dla szkół.

Kontekst całego podtematu płac zbiera hub Godna płaca, a mechanizm silnej ochrony pracy — Państwowa Inspekcja Pracy z zębami.

Budzetowka | Razem dla pracy

Godne płace w budżetówce — bo państwo też jest pracodawcą

Kto właściwie pracuje w budżetówce?

Dlaczego ich płace zostają w tyle?

Co Razem robi z tym teraz?

Co proponuje Razem

Źródła i dalsza lektura

Nauczyciel to pracownik — dlaczego jego pensję powinien płacić budżet państwa

Dlaczego o pensji nauczyciela decyduje zamożność gminy?

Co konkretnie proponuje Razem?

A co z darmowymi nadgodzinami?

Co proponuje Razem

Źródła i dalsza lektura