Większość ludzi w Polsce utrzymuje się z własnej pracy — zdanie z pozoru banalne, a przecież rozstrzygające o niemal wszystkim, bo z niego wynika, po czyjej stronie powinno stawać państwo. Razem od początku odpowiada na to pytanie w ten sam sposób, opowiadając się po stronie pracujących. Pracę sprowadza się u nas najczęściej do samego zarabiania na życie, tymczasem bywa ona równocześnie źródłem godności, osią życia społecznego i fundamentem, na którym wspiera się cała gospodarka. Jest też, co w politycznych sporach zwykle ginie, doświadczeniem wspólnym pielęgniarce, kierowcy autobusu, kasjerce, programiście i spawaczowi — wspólnym mimo wszystkich różnic, którymi tak łatwo dzielić Polaków.
Godna praca — hasło, od którego się zaczęło
U Razem postulat godnej pracy jest korzeniem, z którego wyrasta cała reszta programu. Już w 2015 roku, u progu istnienia partii, powstało stanowisko wprost zatytułowane „Godna praca", a wspólnie z OPZZ Razem podpisało apel „Razem o godną pracę!". Ta oś przewija się później przez kolejne dokumenty i działania, od listów otwartych do związkowców, przez poparcie strajków, aż po osobny rozdział programu.
W deklaracji programowej z 2025 roku rozdział ten nosi tytuł „Państwo po stronie pracujących" i zaczyna się od diagnozy, która jest zarazem zobowiązaniem:
Polska stała się dwudziestą gospodarką świata. To zasługa nas, milionów codziennie pracujących Polek i Polaków — i czas, aby państwo wreszcie stanęło po naszej stronie. (…) Zbudujemy silną pozycję pracowników i ukrócimy bezczelne łamanie praw pracowniczych. Doprowadzimy do likwidacji plagi śmieciówek i fikcyjnego samozatrudnienia.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Państwo po stronie pracujących”, partiarazem.pl
Obecność w każdym sporze
Pracowniczą tradycję Razem najlepiej widać w konkretnym stawaniu po stronie ludzi, którzy weszli w spór z pracodawcą — mocniej niż w samych deklaracjach. Poniższe kalendarium jest tylko wyborem z długiej listy:
| Rok | Sprawa |
|---|---|
| 2015 | Sprzeciw wobec zwolnień i represji w Polskim Busie; stanowisko o Specjalnych Strefach Ekonomicznych jako „strefach wyzysku" |
| 2020 | Amazon zapłaci? — presja związkowców i Lewicy o godne premie i warunki pracy w magazynach (akcja „Make Amazon Pay", blokada we Wrocławiu) |
| 2021 | „Potrzebny bat na śmieciówki!" — Adrian Zandberg w Sejmie po raporcie PIP; kampania „Murem za zwalnianymi związkowcami" |
| 2022 | Wsparcie strajku w Solarisie o równe podwyżki dla całej załogi |
Wpisy pochodzą z kroniki działań Partii Razem w sprawach pracowniczych; część pierwotnych wpisów partii nie jest już dostępna online, dlatego przy głośniejszych sporach linkujemy do relacji prasowych. Łączy je przekonanie, że prawa pracownicze stają się realne dopiero wtedy, gdy ktoś ich broni w miejscach, w których faktycznie się je łamie — na halach produkcyjnych, w magazynach i za sklepowymi ladami.
Dlaczego praca łączy
Spór o pracę bywa przedstawiany jako wojna wszystkich ze wszystkimi: etatowcy przeciw „samozatrudnionym", budżetówka przeciw prywatnym, młodzi przeciw starszym. Program Razem odwraca tę perspektywę, ponieważ ta sama śmieciówka uderza podobnie w kuriera i w młodą dziennikarkę, brak wolnej niedzieli dotyka kasjerki i pracownika ochrony, a zaniżona płaca minimalna ciągnie w dół wynagrodzenia w całej branży, również te ustawione powyżej ustawowego progu. Po tej samej stronie stoi budżetówka: nauczyciel na starcie zarabia dziś mniej niż przeciętna krajowa i odchodzi ze szkoły dokładnie tak, jak odchodzi się z każdej źle płatnej pracy — rozkłada to na liczby siostrzany serwis o oświacie w tekście o nauczycielskich pensjach wobec średniej krajowej. Zamiast licytowania się, komu żyje się gorzej, sensowniejsze okazuje się budowanie praw powszechnych i wzmacnianie tego, co daje pracującym realną siłę wobec pracodawcy, czyli związku zawodowego.
Co proponuje Razem
Rozdział „Państwo po stronie pracujących" tworzy spójną całość. Poniżej jego najważniejsze filary, a pod każdym odnośnik do osobnego, rozwiniętego tekstu:
- Koniec umów śmieciowych i fikcyjnego samozatrudnienia, z umową o pracę jako standardem. Koniec z plagą śmieciówek
- Silna Państwowa Inspekcja Pracy, z prawem do przekształcenia pozornej umowy w etat. PIP z zębami
- Wolne, powszechne związki zawodowe, z łatwiejszymi sporami zbiorowymi i surowymi karami za represje. Wolne związki zawodowe
- Godna płaca, z minimalną docelowo na poziomie ⅔ przeciętnego wynagrodzenia i jawnością płac. Godna płaca i jawność wynagrodzeń
- Krótszy tydzień pracy, czyli 32 godziny przy tej samej pensji, 35 dni urlopu i prawo do odłączenia się po godzinach — rozwijamy to w siostrzanym serwisie: 32-godzinny tydzień pracy.
- Odebranie śmieciówkom ich ekonomicznego sensu przez reformę podatkową, o czym piszemy osobno. Jak jednolita danina kończy zysk ze śmieciówek