Formalnie dzień pracy ma osiem godzin, w rzeczywistości coraz częściej nie kończy się nigdy. Mail od szefa o dwudziestej drugiej, telefon w sobotę, powiadomienie z firmowego komunikatora w środku urlopu — praca zdalna i smartfon zatarły granicę między biurem a domem tak skutecznie, że wielu ludzi jest w pracy przez cały czas, choć rozlicza się im tylko część z tego. Do tego Polska pracuje jednym z najdłuższych tygodni w Unii. Razem podchodzi do czasu pracy od strony zdrowia i życia: prawo do odłączenia się po godzinach, 32-godzinny tydzień przy tej samej pensji i 35 dni urlopu.
Ile naprawdę pracujemy?
Pracujemy więcej niż prawie cała Europa. Według Eurostatu przeciętny tydzień pracy w Polsce to 38,9 godziny — trzecie miejsce w Unii (dane za 2024 r.). Długie godziny nie biorą się z wyższej produkcji, lecz z organizacji pracy i niskich płac, które każą nadrabiać ilością. Przepracowanie ma konkretną cenę zdrowotną: przewlekły stres, zaburzenia snu, wypalenie i choroby krążenia. To, dlaczego skrócenie tygodnia pracy nie musi oznaczać spadku produkcji — bo o wyniku decyduje wydajność, a nie liczba godzin przy biurku — rozkłada od strony makroekonomii serwis Razem dla gospodarki.
Kiedy pracownik ma prawo być offline?
Zawsze po godzinach — i to prawo trzeba dopiero wywalczyć. „Prawo do odłączenia się" oznacza, że pracownik nie musi odbierać służbowych telefonów ani maili poza czasem pracy i nie może być za to karany. Parlament Europejski wezwał do jego wprowadzenia już w rezolucji z 21 stycznia 2021 roku, a Rada Krajowa Razem umieściła je wśród postulatów w stanowisku o zarządzaniu algorytmicznym, wskazując, że praca zdalna szczególnie zaciera granicę między pracą a życiem prywatnym. Bez takiego prawa elastyczność pracy zamienia się w nieustanną dyspozycyjność. Jak systemy nadzoru przedłużają czas pracy poza grafik, rozwija tekst Algorytm jako nadzorca.
Co z krótszym tygodniem i urlopem?
To druga strona tej samej sprawy — odzyskania czasu na życie. Razem proponuje skrócenie tygodnia pracy z 40 do 32 godzin przy zachowaniu tej samej pensji oraz 35 dni urlopu wypoczynkowego, niezależnego od stażu. Chodzi o czas dla rodziny, na działalność społeczną i odpoczynek, którego przy najdłuższym tygodniu w Europie po prostu brakuje. Płacowy wymiar skróconego tygodnia — pensja, która nie spada mimo krótszej pracy — zbiera hub Godna płaca.
Co proponuje Razem
Postulaty z rozdziału „Państwo po stronie pracujących" deklaracji programowej:
- Prawo do odłączenia się po godzinach — koniec przymusowej dyspozycyjności poza czasem pracy.
- 32-godzinny tydzień pracy przy zachowaniu tej samej pensji.
- 35 dni urlopu wypoczynkowego, niezależnego od stażu.
- Wolna niedziela co najmniej raz na dwa tygodnie, niezależnie od branży — rozwija to tekst Praca w niedzielę.
Kontekst całego podtematu zdrowia, czasu i godności w pracy zbiera hub Bezpieczna i godna praca, a mechanikę produktywnościową skrócenia tygodnia — serwis Razem dla gospodarki.
Źródła i dalsza lektura
- Partia Razem — „Państwo po stronie pracujących" (deklaracja programowa 2025)
- Eurostat — Polska z 3. najdłuższym tygodniem pracy w UE (38,9 godz., dane za 2024)
- Razem — stanowisko ws. zarządzania algorytmicznego (prawo do odłączenia się, 2.11.2021)
- Razem dla gospodarki — 32-godzinny tydzień pracy (mechanika produktywności)